ارگونومى كامپيوتر
ارگونومى در اصل واژه اى يونانى است كه از تركيب ERGO به معنى كار و نومس NOMSبه معناى قاعده و قانون تشكيل شده است.
ارگونومى علم مطالعه كارايى و عمل انسان است كه توانايى هاى فرد را مورد مطالعه و تحقيق قرار مى دهد تا شرايط كار هماهنگ با وضعيت فرد ايجاد شود.
كاربرد رايانه با وجود مزاياى فراوان تبعات منفى هم دارد. كافى است به هشدارهاى گاه به گاه پزشكان درباره پيشگيرى از بيمارى هاى ناشى از نشستن هاى طولانى و خيره شدن به صفحه مانيتور توجه كنيد.
«ارگونومى رايانه» يعنى مطالعه و بررسى عوامل انسانى درارتباط با رايانه. يكى از اهداف اصلى ارگونومى رايانه تضمين مناسب بودن وضعيت قرارگيرى دستگاه براى استفاده است.
براى مثال احساس درد و گرفتگى در ناحيه پشت و گردن ناشى از نشستن نادرست هنگام كار با رايانه است.
هنگام كار با رايانه اگر بيش ازحد به جلو خم شويد، بر شانه و عضلات گردن به علت تحمل وزن سر فشار زيادى وارد مى شود. به همين علت هنگام كار با رايانه پشت خود را تا حد امكان صاف نگه داريد و از خم شدن روى صفحه كليد بپرهيزيد. براى يادآورى اين نكته يك تكه كاغذ روى صفحه نمايش بچسبانيد و هربار كه آن را مى بينيد وضعيت نشستن خود را تنظيم كنيد.
براى خم نكردن بيش از حد گردن مى توانيد از صفحه نگه دار (copy holder) استفاده كنيد.
هر نوبت، بيش از ۴۵ دقيقه با رايانه كار نكنيد. پس از ۴۵ دقيقه چند قدم راه برويد و با نرمش هاى ساده، گردن، بازو، مچ و دست و پا را حركت دهيد.
فاصله چشمان شما با صفحه نمايش بايد بين ۵۰ تا ۶۰ سانتيمتر باشد. سعى كنيد چشمان شما با قسمت بالاى صفحه نمايش طورى تنظيم شود كه ستون فقراتتان صاف باشد. اگر صفحه نمايش در يك خط مستقيم قرار بگيرد براى چشمان شما راحتى بيشترى به همراه خواهدداشت و براى جلوگيرى از خستگى چشم هر ۳۰ دقيقه به مكانى دور نگاه كنيد.
يادتان باشد موقع كاركردن زياد پلك بزنيد تا دچار خشكى چشم و ديگر مشكلات چشمى نشويد. درخشندگى زياد صفحه نمايش براى چشم ها مضر است. براى جلوگيرى ازانعكاس نور از يك فيلتر شيشه اى يا نورى استفاده كنيد و صفحه نمايش را در مكانى دور از پنجره قرار دهيد. براى تنظيم بهتر صفحه نمايش مى توان از صفحه متحرك استفاده كرد تا با مهياكردن مناسب ترين شرايط ديد از خستگى چشم و ساير عوارض چشمى و ناراحتى ها و عوارض استخوانى و ماهيچه اى جلوگيرى كرد.
استفاده از لامپ هاى مهتابى براى محيط هاى كارى مناسب است. روشنايى محل كار بايد مخلوطى از نور سفيد و زرد باشد.
* ميز ارگونوميك
استفاده از ميز استاندارد نقش مهمى در پيشگيرى از عوارض رايانه دارد.
ارتفاع ميز بايد بين ۶۶ تا ۷۱ سانتيمتر همچنين ارتفاع سطح ميزكار بايد قابل تنظيم و فضاى درنظر گرفته شده براى پاها كافى باشد. سطح ميز بايد به اندازه اى بزرگ باشد كه جاى كافى براى تمامى اشيا و وسايل وجودداشته باشد.
رنگ سطح ميزكار نبايد سفيد يا خيلى تيره باشد. اين رنگ موجب نامساعدشدن شرايط روشنايى مى شود.
* صندلى ارگونوميك
ارتفاع صندلى بايد ۴۱ تا ۵۱ سانتيمتر و درحد امكان قابل تنظيم باشد.
رويه صندلى بايد از جنسى باشد كه اصطلاحاً بتواند تنفس كند، هوا را از خود عبور دهد و موجب تعريق نشود.
عرض پشتى صندلى بايد حداقل ۳۲ تا ۳۶ سانتيمتر و ارتفاع آن حداقل ۹۵ تا ۱۱۰ سانتيمتر باشد. پشتى صندلى بايد قوس مقعر داشته باشد تا گودى كمر به راحتى در آن جاى بگيرد.
صندلى هاى مورداستفاده در كار با رايانه بهتر است دسته دار و دسته آن با ارتفاع ميزكار مطابقت داشته باشد. شيب ۵ تا ۱۵ درجه كف صندلى تمايل به جلو و عقب را امكانپذير مى سازد. پايه و چرخ هاى صندلى بايد محكم و استاندارد درنظر گرفته شود.
از ديگر شرايط مهم كارى هواى تازه در زمان كار با رايانه است. استفاده از تهويه مطبوع اثر چشمگيرى در جلوگيرى از خستگى كار با رايانه دارد. دماى مناسب ۱۹ تا ۲۳ درجه سانتيگراد براى كار مناسب است.
براى جلوگيرى از بى حسى پا مى توانيد از زيرپايى استفاده كنيد. كف پوش چوبى يا پلاستيكى در محيط كار نقش مهمى درجلوگيرى از ايجاد الكتريسيته ساكن دارد.
همچنين هنگام كار با رايانه توجه داشته باشيد كه مچ دست شما نبايد درحالت خم قرار گيرد و در زمان استفاده از صفحه كليد، موشواره و ساير وسايل ورودى، مچ بايد در امتداد ساعد باشد تا دچار عوارض مزمن مچ دست نشويد. به طوركلى هنگام كار با رايانه، بازوها و آرنج ها زمانى آرامش دارند كه نزديك بدن باشند.